Op werk heeft u zoveel verschillende geluiden, dat het goed voor te stellen is dat u niet weet of u wel of niet gehoorbeschermers moet dragen. En heeft u eenmaal gehoorschade? Dan komt u hier niet vanaf. Vanaf wanneer moet u gehoorbeschermers dragen? En wat moet de gemiddelde geluidsdosis zijn? In dit artikel staan de richtlijnen op een rij, zodat u zich op tijd goed beschermt.
In het kort:
Gehoorbescherming is verplicht als het lawaai op het werk gemiddeld boven de 85 dB(A) per werkdag komt, of als harde knallen boven de 137 dB(C) komen. Vanaf 80 dB(A) moet de werkgever de gehoorbeschermers kosteloos verstrekken, uitleg geven over de risico’s en een gehoortest aanbieden. Kies gehoorbescherming met een CE-markering en de norm EN 352, die goed past en zoveel dempt dat er nog 70 tot 80 dB(A) in uw oor aankomt. Draag ze verplicht bij een geluidsniveau van 85 dB(A) en bij voorkeur al vanaf 80 dB(A).
Wanneer is gehoorbescherming verplicht?
Gehoorbescherming is verplicht als het geluid op uw werk gemiddeld boven de 85 dB(A) per dag uitkomt. Vanaf 80 dB(A) moeten werkgevers de gehoorbeschermers gratis aanbieden. Dat staat in het Arbobesluit.
De gemiddelde geluidsdosis gaat over een werkdag van 8 uur, niet over één harde klap. Zo telt een kwartier slijpen mee, maar ook de rustige uren daarna.
Naast het gemiddelde telt ook de piekwaarde. Dat is het hardste moment, zoals de knal van een schiethamer. Ook een korte knal kan uw gehoor in één keer beschadigen.
Voor elke grens kijkt u daarom naar twee dingen: het gemiddelde én de piek. Wordt één van de twee overschreden? Dan gelden de maatregelen van die grens. Een paar knallen boven 137 dB(C) maken gehoorbescherming dus verplicht, ook als het gemiddelde onder 85 dB(A) blijft.
Deze richtlijnen zijn strak opgesteld, omdat gehoorschade door lawaai blijvend is. Uw gehoor herstelt zich niet meer na de gehoorschade.
| Geluidsniveau per werkdag | Piekwaarde | Wat moet er gebeuren? |
|---|---|---|
| 80 dB(A) Onderste actiewaarde |
135 dB(C) | De werkgever stelt gehoorbescherming beschikbaar, geeft voorlichting en biedt een gehoortest aan. Dragen is nog niet verplicht, maar wel verstandig. |
| 85 dB(A) Bovenste actiewaarde |
137 dB(C) | Dragen is verplicht. De werkgever markeert de ruimte met een pictogram, maakt een plan om het lawaai te verminderen en controleert of iedereen gehoorbescherming draagt. |
| 87 dB(A) Grenswaarde |
140 dB(C) | Dit is de harde bovengrens. Het gaat om het geluid dat met gehoorbescherming nog in uw oor komt. Ligt het geluid boven 87 dB(A)? Dan dempt de gehoorbescherming te weinig of is het lawaai te hard. De werkgever moet het geluid dan meteen onder 87 dB(A) brengen, met betere gehoorbescherming of door de geluidsbron aan te pakken. |
Bij hoeveel dB moet u gehoorbescherming dragen?
Vanaf een gemiddelde 85 dB(A) per werkdag bent u verplicht om gehoorbescherming te dragen. Tussen de 80 en 85 dB(A) moet uw werkgever die aanbieden. Draag de gehoorbeschermers als vanaf 80 dB(A), want het risico op gehoorbeschadiging begint al bij dit geluidsniveau.
Met elke 3 dB verdubbelt de geluidsenergie. De tijd dat u zonder gehoorbescherming kunt werken, wordt dan twee keer zo kort. Zo snel bereikt u de grens van 80 dB(A):
- 80 dB(A): 8 uur
- 83 dB(A): 4 uur
- 86 dB(A): 2 uur
- 89 dB(A): 1 uur
- 92 dB(A): 30 minuten
Hoe weet u hoeveel lawaai er is?
Hoeveel geluid er in uw omgeving is, bepaalt u met een geluidsmeting. Uw werkgever moet het lawaai beoordelen aan de hand van een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). In het plan van aanpak bij de RI&E staat welke maatregelen nodig zijn om gehoorschade te voorkomen.
Twijfelt u? Gebruik dan de vuistregel: moet u op één meter afstand uw stem verheffen om elkaar te verstaan? Dan is het lawaai hoger dan 80 dB(A).
Zoveel geluid maakt het onderstaande gereedschap:
- Handzaag: 80-83 dB (A)
- Elektrische handboor: 95-105 dB (A)
- Handcirkelzaag: 100-120 dB (A)
- Spijkerhamer: 105-111 dB (A)
Pictogram gehoorbescherming verplicht
Ziet u een blauw bord met een wit hoofd met gehoorkappen? Dan is gehoorbescherming daar verplicht. Dit bord heeft de code M003 uit de norm ISO 7010.
Uw werkgever moet plekken waar het lawaai boven 85 dB(A) komt met dit bord markeren. Dit bord geldt voor iedereen binnen die ruimte.
Welke gehoorbeschermers zijn verplicht?
De wet schrijft geen vast type gehoorbescherming voor. Oordoppen, gehoorkappen en otoplastieken zijn allemaal toegestaan. Wel moeten de gehoorbeschermers aan de onderstaande twee eisen voldoen. Controleer de gehoorbeschermers aan de hand van de volgende punten:
1. De gehoorbescherming is gecertificeerd
Gehoorbescherming valt in de zwaarste categorie persoonlijke beschermingsmiddelen: categorie III. Daarom moet er een CE-markering op staan. De gehoorbescherming moet ook getest zijn volgens de norm EN 352. Die norm heeft een apart deel voor elke soort:
- EN 352-1: gehoorkappen
- EN 352-2: oordoppen
- EN 352-3: gehoorkappen voor op een veiligheidshelm
2. Kies voor gehoorbescherming met een goede demping
Controleer de SNR-waarde. Dit getal laat zien hoeveel decibel de gehoorbescherming gemiddeld tegenhoudt. Hoe hoger het getal, hoe meer geluid er wordt gedempt. U vindt de SNR-waarde op de verpakking, bijvoorbeeld "SNR 30 dB".
Waar moet u op letten bij het kiezen van gehoorbeschermers?
Gehoorbescherming beschermt alleen als u die de hele dag draagt. Controleer daarom of deze beschermers goed zitten:
- Pasvorm: goede bescherming sluit uw gehoorgang volledig af. Zit er een kiertje? Dan dempt die minder dan de SNR-waarde aangeeft.
- Draagduur: goede gehoorbescherming blijft comfortabel zolang u die nodig heeft. Werkt u de hele dag in een lawaaiige omgeving? Kies dan voor een licht en comfortabel model.
- In combinatie met een andere PBM: goede gehoorbescherming past bij uw helm en veiligheidsbril. Controleer goed of de poten van de bril geen belemmering van de gehoorbeschermers vormen.
- Communicatie: goede gehoorbescherming dempt het lawaai, terwijl u nog goed kunt blijven communiceren. Kies daarom de juiste SNR-waarde, niet de hoogste.
Wat is de SNR-waarde en welke waarde moet u kiezen?
Met de SNR-waarde rekent u snel uit hoeveel geluid uw oor nog bereikt:
Probeer uit te komen tussen 70 en 80 dB(A) in uw oor.
Lawaai op de werkplek – SNR-waarde = geluid in uw oor.
| Lawaai op de werkplek | SNR-waarde | Geluid in uw oor | Beoordeling |
|---|---|---|---|
| 95 dB(A) | 20 dB | 75 dB(A) | Goed |
| 95 dB(A) | 35 dB | 60 dB(A) | Te veel demping |
| 105 dB(A) | 20 dB | 85 dB(A) | Te weinig demping |
| 105 dB(A) | 30 dB | 75 dB(A) | Goed |
Waarom kunt u beter niet voor zoveel mogelijk demping kiezen? Te veel demping kan ook onveilig zijn. Hierdoor kunt u bijvoorbeeld een waarschuwingssignaal, een heftruck of een collega niet meer horen.
Belangrijk is dat de gehoorbeschermers goed zitten. Zit uw gehoorbescherming niet goed? Dan dempt die minder dan de SNR-waarde aangeeft.
Regelgeving over gehoorbeschermers: wat moeten de werkgever en werknemer doen?
Bescherming tegen lawaai is zowel een taak van de werkgever als de werknemer. De werkgever regelt de bescherming, de werknemer gebruikt die.
De taken van de werkgever:
- Het geluidsniveau beoordelen aan de hand van een RI&E. Dit kan met een geluidsmeting
- Het lawaai eerst bij de bron aanpakken, bijvoorbeeld met stillere machines of geluidsisolatie
- Gratis gehoorbescherming beschikbaar stellen vanaf 80 dB(A)
- Uitleggen wat de risico’s zijn en hoe werknemers de gehoorbeschermers goed dragen
- Een gehoortest aanbieden aan werknemers die in het lawaai werken
- Plekken boven 85 dB(A) markeren met een bord
- Controleren of werknemers de gehoorbescherming ook echt dragen
Gehoorbescherming is de laatste stap. Zo staat het in de Arbowet: eerst moet de werkgever het lawaai zelf verminderen.
Wat zijn de gevolgen als u geen gehoorbescherming draagt?
Het grootste gevolg is dat u blijvende gehoorschade krijgt. Lawaai beschadigt de zintuigcellen in uw binnenoor, die niet kunnen herstellen. Het risico begint al bij een gemiddelde van 80 dB(A) per werkdag. Gehoorschade ontstaat meestal langzaam, waardoor u het vaak pas laat merkt. In veel gevallen komt er oorsuizen bij: een piep of ruis in uw oor die niet meer weggaat.
Voor de werkgever kan het ook gevolgen hebben. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of bedrijven zich aan de regels houden. Ontbreekt de gehoorbescherming of let de werkgever niet op het dragen? Dan kan de inspectie een boete geven. Krijgt een werknemer gehoorschade door het werk? Dan kan een werkgever aansprakelijk worden gesteld.
Voor de werknemer is het dragen geen vrije keuze. Waar gehoorbescherming verplicht is, moet u die ook gebruiken. Weigert u dat? Dan kan uw werkgever u een waarschuwing geven of andere maatregelen nemen.
Service van Bowork
Op zoek naar goede gehoorbeschermers? Bowork heeft een breed aanbod aan deze beschermers die voor veel omgevingen geschikt zijn. Zo heeft Bowork gehoorkappen, werkoordoppen en een combinatie van een gehoorkap met een bouwhelm.
Wilt u de gehoorbeschermers eerst uitproberen? U past ze vrijblijvend in onze showroom in Bunschoten-Spakenburg. Onze ervaren specialisten geven u graag persoonlijk advies.
Bestelt u op een werkdag vóór 16.00 uur? Dan versturen wij uw bestelling dezelfde dag nog, als het artikel op voorraad is. Bestel uw gehoorbeschermers bij Bowork en profiteer van scherpe prijzen en een snelle levering.
U moet gehoorbescherming dragen vanaf een gemiddelde blootstelling van 85 dB(A) per werkdag. Vanaf 80 dB(A) moet uw werkgever al gehoorbescherming beschikbaar stellen, alleen hoeft u deze nog niet te dragen. Boven de 85 dB(A) moet de werkgever ook maatregelen nemen om het lawaai te verminderen. Daarbij telt het gemiddelde geluidsniveau over de hele werkdag, niet één los hard geluid. Het geluid dat in uw oor aankomt, met de gehoorbescherming in, mag nooit boven de 87 dB(A) komen.
De Arbowet en het Arbobesluit verplichten werkgevers om werknemers te beschermen tegen schadelijk lawaai. Dit geldt vanaf 80 dB(A). Vanaf deze geluidssterkte moet de werkgever gehoorbeschermers beschikbaar stellen en vanaf 85 dB(A) moeten werknemers ze dragen. De werkgever moet het lawaai eerst bij de bron aanpakken, want gehoorbescherming is pas de laatste stap. Ook moet de werkgever uitleg geven over de gevaren van geluid. Werknemers hebben recht op een gehoortest.
De werkgever betaalt de gehoorbescherming als u die voor uw werk nodig heeft. Deze krijgt u van uw werkgever. U hoeft ze dus niet zelf te betalen. Bij gehoorbescherming geldt dit vanaf een geluidsniveau van 80 dB(A), want vanaf dat niveau moet de werkgever de gehoorbeschermers kosteloos verstrekken. De werkgever moet gehoorbescherming kiezen die geschikt is voor het werk en goed past. Ook mag de werkgever de prijs in overweging nemen.
Een goede SNR-waarde zorgt ervoor dat er nog ongeveer 70 tot 80 dB(A) geluid in uw oor aankomt. De SNR laat zien hoeveel decibel een gehoorbeschermer gemiddeld tegenhoudt. U rekent het als volgt uit: het geluidsniveau op het werk min de SNR, plus een veiligheidsmarge van 5 dB voor bijvoorbeeld een minder goede pasvorm. Werkt u in 105 dB(A) met een SNR van 32, dan komt er ongeveer 78 dB(A) in uw oor aan. Kies niet zomaar de hoogste SNR, want bij te veel demping hoort u bijvoorbeeld uw collega’s en waarschuwingssignalen slecht.
Nee, een gewone koptelefoon met noise cancelling is geen goede gehoorbescherming voor op het werk. Zo’n koptelefoon is gemaakt voor luistercomfort en is niet getest als persoonlijk beschermingsmiddel. Gehoorbescherming voor het werk moet voldoen aan de norm EN 352. Ook werkt noise cancelling vooral tegen lage, constante geluiden, zoals het gebrom van een motor. Wel is er gehoorbescherming met elektronica. Deze is voor werk bedoeld en getest volgens EN 352.
Wegwerpoordoppen van schuim gebruikt u maar één keer, dus meestal vervangt u ze elke werkdag. Herbruikbare oordoppen van siliconen of rubber gaan enkele weken tot enkele maanden mee. Vervang ze eerder als ze scheuren, hard worden of ze hun vorm verliezen.
